Kreş ayakkabısı nasıl seçilir? Anaokulu için iç ve dış ayakkabı rehberi

Kreş ayakkabısı seçerken üç şeye bakın: çocuğunuz onu kendi giyip çıkarabilsin, tabanı kaymamalı ve topuğu sıkı tutmalı. Birçok kreşte çocuk sınıfta ayrı bir iç ayakkabı giyer. Bunu da dış ayakkabı kadar özenle seçin, çünkü çocuk içeride de koşar, zıplar ve oynar.

Kreş ayakkabısı neden ayrıca düşünülmeli?

Ankara’da bir ekip 16 anaokulunu gezdi ve 4–6 yaş 1.000 çocuğun iç ve dış ayakkabısını tek tek puanladı. İç ayakkabılar daha düşük puan aldı, oysa çocuklar içeride genelde daha çok hareket eder.

Öne çıkan sorunlar şunlardı:

• İç ayakkabıda yürürken topuk daha sık kayıyordu.
• İçeride giyilen çiftlerin neredeyse yarısı terlik ya da kayışsız ayakkabıydı ve bu türler ayağı tutma konusunda hiç puan alamadı.
• Parmak ucundaki boşluk ve büyüme payı dışarıda giyilen çiftlerde daha iyiydi.

Kısacası “içeride giyecek, olur” diye alınan terlik, çocuğun en çok koştuğu ayakkabı olabilir.

Ne yapın: İç ayakkabıyı alırken dış ayakkabıda baktığınız her şeye bakın. Genel kurallar için çocuk ayakkabısı nasıl olmalı yazımıza göz atın.

İç ayakkabı ile dış ayakkabı arasında ne fark var?

İki çift de aynı kurallara uyar, asıl fark ise nerede durdukları ve onları ne sıklıkla gördüğünüzdür.

	İç ayakkabı	Dış ayakkabı
Nerede giyilir?	Sınıf, koridor, oyun odası	Yol, bahçe, park
Nerede durur?	Çoğu zaman kreşte kalır	Her gün evle kreş arasında gider gelir
Ne sıklıkla görürsünüz?	Nadiren	Her gün
En sık sorun	Küçük kaldığı fark edilmez	Islanır, çabuk yıpranır

İngiltere’de çocuklarla çalışan fizik tedavi uzmanlarının derneği de bu konuya dikkat çeker. Derneğe göre okulda spor için giyilen bez ayakkabılar çoğu zaman bütün dönem okulda kalır. Dernek bu yüzden, çocuğa yeni ayakkabı alırken okuldaki çifti de yenilemeyi önerir.

Ne yapın: Her yeni dış ayakkabı aldığınızda iç ayakkabıyı da eve getirip çocuğa giydirin.

Sınıf için hangi iç ayakkabı uygun?

Sık görülen türler ve kreşe uyup uymadıkları bu tabloda.

Tür	Kreş için	Neden?
Cırtlı, arkası kapalı spor ayakkabı	Uygun	Topuğu tutar, çocuk kendi giyer
Arkası kapalı, cırtlı sandalet	Sıcak sınıfta uygun	Sandaletin topuğu kapalı olmalı
Arkası açık terlik, ev terliği	Uygun değil	Topuk kayar, çocuk parmaklarını büker
Kayışsız babet, mokasen	Uygun değil	Ayağı tutmaz, çıkmasın diye çoğu zaman küçük alınır
Plastik ya da jöle sabo	Uygun değil	Ayağa çok az destek verir
Altı düz ve kaygan her ayakkabı	Uygun değil	Çocuk daha kolay kayıp düşer

Arkası açık ya da bağı olmayan bir çiftte çocuk, ayakkabı çıkmasın diye parmaklarını büker. İrlanda sağlık kurumuna göre bu durum, çok yürüyen çocukta ağrı yapabilir.

Ankara’daki çalışmada bir sonuç daha dikkat çekti. Velilere ayakkabı için yol gösteren okullarda çocukların iç ve dış ayakkabısı daha yüksek puan aldı. Bu okullar yalnızca velilere içeride giymek için spor ayakkabı almalarını söyledi ve ayak büyüyüp yeni ayakkabı gerekince haber verdi.

Ne yapın: Terlik yerine cırtlı, arkası kapalı, hafif bir spor ayakkabı seçin.

Çocuk ayakkabıyı kendi giyip çıkarmalı mı?

Evet, çünkü kreşte ayakkabı gün içinde birkaç kez çıkar ve giyilir: bahçeye çıkarken, uyku saatinde ve eve dönerken. Çocuk bunu kendi yapınca sıra beklemez ve bahçeye diğer çocuklarla birlikte çıkar.

Kreşte cırt cırt mı, bağcık mı?

Bağcık ayağı en iyi tutar ama Ankara’daki ekibe göre küçük çocuk için zordur, cırt cırt ve kayış ise ayağı tutmaya yeter. İngiliz dernek de topuğu yerinde tutan bağcık, toka ya da cırt cırt önerir.

Kolay giyilen bir çiftte şunlara bakın:

• Geniş cırt: Çocuk cırtı tek hamlede açıp kapasın.
• Geniş ağız: Ağzı ve dili iyice açılsın, ayak zorlanmadan girsin.
• Arka tutamak: Topuktaki halka giymeyi kolay hale getirir.
• Sağ–sol işareti: İki iç tabana bir resmin yarısını çizin, böylece çocuk tekleri yan yana koyunca resmi tamamlar ve karıştırmaz.

Ne yapın: Mağazada çocuğunuz ayakkabıyı kendisi giyip çıkarsın, kreş başlamadan önce de birkaç sabah evde kendisi giysin.

Taban sınıf zeminine uygun mu?

Sınıf zemini genelde düzdür ve üstüne su, boya ya da yemek dökülebilir. Tabanı kaygan bir çiftle çocuk daha kolay kayıp düşer ve Ankara’daki ekip, kauçuk tabanın yaralanmayı azalttığı görüşünü de aktarır.

Mağazada üç kısa kontrol yapın:

1. Tabanı çevirin: düz ve parlak plastik yerine desenli, kauçuk taban seçin.
2. Burnundan bükün: ön kısım, parmakların büküldüğü yerden esnemeli.
3. Burmayı deneyin: iki ucundan tutup çevirin, bez gibi burulursa fazla yumuşaktır ve ayağı iyi desteklemez.

Topuğun arkasına parmağınızla bastırın, arka kısım çökmemeli. Deri, kanvas ya da kumaş gibi hava alan bir malzeme seçin, çünkü İngiliz derneğe göre yapay astar ayağı fazla terletebilir.

Kreş ayakkabısı kaç numara alınmalı?

İrlanda sağlık kurumu, parmak ucuyla ayakkabının burnu arasında yaklaşık 1 cm boşluk ister ve bu ölçü iç ayakkabı için de geçerlidir. Çocuk ayakkabının içinde parmaklarını rahatça oynatsın.

Ankara’daki çalışmada bu kural çoğu çocukta tutmuyordu. Parmak ucundaki boşluğu doğru olan çift, her 100 dış ayakkabıdan yalnızca 9’u, her 100 iç ayakkabıdan ise 7’siydi. Aynı ekibe göre okul öncesi çocuğun ayağı bir yılda 3 numara büyüyebilir. Bu yüzden ekip, çocuk şikâyet etmeden ayakkabıya iki ayda bir bakmayı önerir.

Ayakkabı yeniyken canını yakıyorsa “alışsın” diye beklemeyin. İrlanda sağlık kurumuna göre ayağa alışması gereken bir çift ya iyi yapılmamıştır ya da yanlış ölçüde alınmıştır.

Ölçüyü evde nasıl alacağınızı çocuk ayak ölçüsü nasıl alınır yazısında anlattık. Ne kadar pay bırakmanız gerektiği de çocuk ayakkabısı kaç numara büyük alınır yazısında var.

Ne yapın: Takviminize iki ayda bir “iç ayakkabıyı eve getir, dene” notu koyun.

Yedek çift, isim yazma ve kreşe sorulacaklar

Kreşte küçük şeyler büyük sorun olabilir, çünkü aynı model ayakkabılar sınıfta karışır ve ıslanan bir çift gün boyu kurumaz.

• İsim yazın. Dilin altına ya da iç tabana silinmez kalemle çocuğun adını yazın, ad dışarıdan görünmesin.
• Yedek çorap bırakın. Islanan çorabı değiştirmek en hızlı çözümdür, yedek çorap da ayağı sıkmamalı.
• Yağmurlu günü düşünün. Lastik çizme hava almaz ama yağmurda kısa süre giymek için uygundur, kreşe varınca da çocuk iç ayakkabıyı giysin.
• Yedek çifti sorun. Kreşte ikinci bir çift bırakmanız gerekiyor mu, öğrenin.

Kreşiniz ayakkabı için bir liste vermediyse kayıtta şunları sorun:

• Sınıfta iç ayakkabı mı giyiliyor? Terlik kabul ediliyor mu?
• Bahçeye çıkarken dış ayakkabı mı giyiliyor?
• İç ayakkabı nerede duruyor, ne zaman eve geliyor?
• Çocuğun ayakkabısı küçülünce öğretmen size haber veriyor mu?

Çocuk okul çağına geçince ihtiyaçlar değişir ve bunu okul ayakkabısı nasıl olmalı yazımızda anlattık.

Kreş ayakkabısı kontrol listesi

Alışverişten önce ya da kreşin ilk haftasında bu listeye bakın.

Kontrol	Nasıl bakılır?
Kendi giyiyor mu?	Çocuk yardım almadan giyip çıkarıyor
Arkası kapalı mı?	Topuk açıkta değil, arkası çökmüyor
Bağı yeterli mi?	Cırt, kayış ya da bağcık topuğu tutuyor
Taban kaymıyor mu?	Desenli kauçuk taban, düz plastik değil
Ön kısım esniyor mu?	Burun, parmakların büküldüğü yerden esniyor
Boy doğru mu?	Parmak ucunun önünde yaklaşık 1 cm boşluk var
Hava alıyor mu?	Deri, kanvas ya da kumaş
Ad yazıldı mı?	Dilin altında ya da iç tabanda ad var
Sağ–sol belli mi?	İç tabanlarda yarım resim ya da işaret var
Yedek çorap var mı?	Kreş çantasında bir çift duruyor
Son kontrol ne zaman?	İç ayakkabı son iki ayda denendi